Wiadomości

stat

Czy rodzice mogą pracować w porze nocnej?

W porze nocnej nie mogą pracować kobiety w ciąży, a także dzieci, które nie ukończyły 16 lat. Rodzice opiekujący się dzieckiem do lat 4 mogą pracować w porze nocnej jedynie jeżeli wyrażą na to zgodę.
W porze nocnej nie mogą pracować kobiety w ciąży, a także dzieci, które nie ukończyły 16 lat. Rodzice opiekujący się dzieckiem do lat 4 mogą pracować w porze nocnej jedynie jeżeli wyrażą na to zgodę. fot. 123rf / Evgeny Atamanenko

Pogodzenie pracy zawodowej i rodzicielstwa bywa trudne, szczególnie w przypadku pracy zmianowej. Czy są przepisy, które chronią rodziców?



Od pewnego czasu pracuję w piekarni. Na umowie o pracę mam napisane, że praca w tygodniu obejmuje 40 godzin. Niestety pracuję od poniedziałku do soboty. Zdarza się też, że pracuję od poniedziałku do soboty na porannej zmianie, a później od niedzieli do piątku chodzę na nocki. Czy nie należy mi się wolne pomiędzy tymi dniami? W dodatku mam dziecko, które ma dwa latka, słyszałam, że do czwartego roku życia dziecka nie mam obowiązku chodzić na nocne zmiany, niestety mój pracodawca twierdzi, że tak nie jest i stwierdził, że mam wybór "albo nocka albo rodzina". Co mówi na ten temat prawo? W dodatku pracujemy na nocnych zmianach w godzinach 19 do 3. Czy pracodawca nie powinien zapewnić pracownikowi dojazdu do domu?
Na pytanie odpowiada Mariusz Królczyk, prawnik z Kancelarii Prawnej Griffin.

Mariusz Królczyk, prawnik
Mariusz Królczyk, prawnik
Praca w porze nocnej to każda praca, która odbywa się w godzinach 21-7, a pracownikowi przysługuje inny dzień wolny za pracę w niedzielę i święto. W porze nocnej nie mogą pracować kobiety w ciąży, a także dzieci, które nie ukończyły 16 lat. Rodzice opiekujący się dzieckiem do lat 4 mogą pracować w porze nocnej jedynie jeżeli wyrażą na to zgodę. Niestety Kodeks pracy nie przewiduje obowiązku finansowania dojazdów do domu przez pracodawcę.

Co do zasady pracownikowi przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku, obejmującego co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego. Kwestię pracy w niedzielę Kodeks pracy reguluje w art. 151(11). Zgodnie z jego treścią, w przypadku pracy w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje prawo do innego dnia wolnego od pracy. W przypadku pracy w niedzielę dzień wolny powinien być zapewniony pracownikowi w okresie sześciu dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli, a jeżeli nie jest to możliwe - do końca okresu rozliczeniowego. W przypadku pracy w święto dzień wolny powinien być zapewniony pracownikowi w ciągu okresu rozliczeniowego. Jeżeli wykorzystanie takiego dnia wolnego od pracy nie jest możliwe, pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia.

Zgodnie z treścią art. 151(7) § 2 Kodeksu pracy pracującym w nocy jest pracownik, którego rozkład czasu pracy obejmuje w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną. Sama praca w porze nocnej została określona w art. 151(7) § 1 Kodeksu pracy jako praca pomiędzy godziną 21 a godziną 7 rano następnego dnia. Z tego przedziału czasowego każdy pracodawca może indywidualnie wskazać, maksymalnie, 8 godzin, w ciągu których w jego zakładzie pracy będzie trwała pora nocna. Należy również pamiętać, że każda informacja pracodawcy na temat określenia pory nocnej musi zostać umieszczona w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub w obwieszczeniu pracodawcy. Jeżeli pracodawca nie określił pracy w porze nocnej w żaden z powyższych sposobów, przyjmuje się, że obowiązuje ona w godzinach wskazanych przez Kodeks pracy.

Czy masz dobre relacje ze swoim pracodawcą?

tak, nie mam na co narzekać

41%

raczej tak, chociaż czasem zdarzają się zgrzyty

39%

zazwyczaj nie, ale radzę sobie z tym

9%

nie, jest to dla mnie trudna sytuacja

11%
Tym samym, jeżeli zmiana rozpoczyna się o godzinie 19 i trwa do godziny 3 w nocy, oznacza to, że pracownik podczas jednej zmiany będzie pracował zarówno w porze dziennej, jak i nocnej. Pora nocna rozpocznie się prawdopodobnie o godzinie 21 lub zgodnie z odrębnymi ustaleniami pracodawcy. Jeżeli jednak pracodawca ustalił, że pora nocna rozpoczyna się o godzinie 19, powinien dostosować ją do godziny wskazanej przez Kodeks pracy.

W porze nocnej, bezwzględnie, nie mogą pracować kobiety w ciąży oraz młodociani, czyli w rozumieniu Kodeksu pracy osoby, które nie ukończyły jeszcze 16 roku życia. W przypadku rodziców opiekujących się dziećmi do 4 roku życia zakaz ten nie jest już taki stanowczy. Zgodnie z treścią art. 178 § 2 Kodeksu pracy pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie przerywanego czasu pracy, jak również delegować poza stałe miejsce pracy. Jest to przywilej pracownika, który nie może stanowić podstawy do jakiejkolwiek formy dyskryminacji. Kodeks pracy w sposób stanowczy wprowadza zakaz, który może być uchylony tylko przez samego pracownika, dlatego powszechnie zostało przyjęte stanowisko, że "pracodawca nie musi określać ram pory nocnej jednakowo dla wszystkich pracowników. Może ona być ukształtowana w sposób zróżnicowany nawet dla poszczególnych pracowników" (Baran Krzysztof W. - red., Kodeks pracy. Komentarz, wyd. IV, WKP 2018).

Zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy, kluczowym jest sformułowanie "bez zgody". Oznacza to, że praca pracownika-rodzica w porze nocnej jest możliwa jedynie, jeżeli taki pracownik się na nią zgodzi. W tej sytuacji zostanie prawdopodobnie poproszony przez pracodawcę o wyrażenie pisemnej zgody, ponieważ za naruszenie przepisów o czasie pracy lub przepisów o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem pracodawcy grozi kara grzywny nawet do 30 000 zł (art. 281 Kodeksu pracy).

Warto pamiętać jednak, że uprawnienia związane z rodzicielstwem się nie kumulują, dlatego jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni, to tylko jedno z nich może skorzystać z tego uprawnienia (art. 189(1) Kodeksu pracy).

Praca w porze nocnej, a także praca w godzinach nadliczbowych w porze nocnej uprawniają pracownika do otrzymania dodatku do wynagrodzenia (odpowiednio art. 151(8) i art. 151(1) Kodeksu pracy). Niestety, Kodeks pracy nie odnosi się do kwestii pokrycia kosztów dojazdu przez pracownika do domu, w związku z tym zależy to jedynie od dobrej woli pracodawcy.

Podsumowując, praca w porze nocnej może być uciążliwa i niekorzystna zarówno dla zdrowia pracownika, jak i jego życia rodzinnego. Aby zabezpieczyć sytuację pracownika pracującego w porze nocnej, Kodeks pracy przewiduje dla niego dodatkowe środki ochrony. Za pracę w niedzielę lub święto pracownik ma prawo do innego dnia wolnego, a jeżeli jest to niemożliwe - prawo do dodatku do wynagrodzenia. Z kolei rodzic, który opiekuje się dzieckiem do lat 4, nie ma obowiązku pracować w nocy, jeżeli się na to nie zgadza. Jednocześnie przepisy nie zobowiązują pracodawcy do finansowania dojazdów do domu pracownika, może to wynikać z jego dobrej woli.

Dodaj zdjęcie do artykułu

Opinie (47)

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

Regulamin dodawania opinii

zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.