Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu, który jest zwolniony z pracy w okresie konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Czy możliwe jest zachowanie przez pracownika całego wynagrodzenia podczas takiej nieobecności?

- Mam pytanie odnośnie zwolnień lekarskich. Mianowicie moja córka zachorowała dość poważnie i tylko ja mogę z nią zostać w domu. Nie ma możliwości, żeby mama czy babcia się nią zajęła. I stąd moje pytanie: czy moje L4 będzie płatne 100 proc.? Dodam, iż moja nieobecność potrwa ok. 10 dni roboczych. Słyszałem coś, że wprowadzono zmiany w tej kwestii, dlatego kieruję swoje pytanie właśnie do Państwa - pyta pan Tomasz.

Na wątpliwości naszego czytelnika odpowiadają eksperci z Kancelarii Radcy Prawnego Fortuna.

Pytanie czytelnika, choć wydaje się z pozoru proste, sprawia jednak pracownikom niejednokrotnie wiele kłopotów. Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu, który jest zwolniony z pracy w okresie konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Tytułem wstępu należy zwrócić uwagę na dokumenty, na podstawie których zasiłek będzie wypłacony. Najważniejszym z nich jest druk zwolnienia lekarskiego ZUS ZLA. W celu wypłacenia zasiłku przez ZUS konieczne jest także złożenie odpowiedniego wniosku na formularzu ZUS Z-15, który można pobrać ze strony internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jeżeli zasiłek wypłacany jest przez ZUS trzeba także złożyć zaświadczenie płatnika składek wystawione na druku ZUS Z-3 w przypadku pracowników, bądź też ZUS Z-3a w przypadku pozostałych ubezpieczonych.

Po wyjaśnieniu wstępnych kwestii powróćmy do pytania czytelnika. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu, który sprawuje opiekę nad chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat. Jeżeli zatem u pracownika wystąpi konieczność pozostania w domu z np. piętnastoletnim dzieckiem, musi on pamiętać, że będzie to traktowane jak opieka nad innym członkiem rodziny, co z punktu widzenia prawa do zasiłku będzie dla zainteresowanego mniej korzystne, gdyż w zakresie opieki nad tymi osobami, okres, za który przysługuje omawiane świadczenie, jest znacznie krótszy.

Czytelnik zaznacza, że przewidywany okres nieobecności w pracy z powodu choroby córki wyniesie 10 dni. Oznacza to, że za cały ten okres wypłacony zostanie mu zasiłek. Zgodnie bowiem z art. 33 powoływanej wcześniej ustawy, zasiłek opiekuńczy przysługuje nie dłużej niż za okres 60 dni w całym roku kalendarzowym. Trzeba jednak zachować ostrożność w liczeniu. Bezwzględnie należy pamiętać, że okres 60 dni dotyczy wszystkich dzieci, nad jakimi opiekę sprawuję pracownik. Jeżeli zatem mamy na wychowaniu, np. trójkę - nie dojdzie do pomnożenia tego okresu przez ilość dzieci, lecz cały czas będziemy mieli do dyspozycji jedynie 60 dni w ciągu roku. Co więcej, okres ten nie ulegnie wydłużeniu, niezależnie od liczby członków rodziny uprawnionych do zasiłku opiekuńczego. Nie ma natomiast przeciwwskazań, by rodzice korzystali z przysługującego im uprawnienia na przemian, w dowolnych proporcjach.

Bardzo ważne jest też, by zastanowić się przed pójściem na zwolnienie, czy nie ma w naszym domu osoby, która mogłaby zająć się dzieckiem zamiast nas. Zasiłek nie zostanie bowiem wypłacony, jeżeli okaże się, że przez ten okres przebywała w domu np. osoba bezrobotna. Wyjątek od tej zasady wprowadza art. 34 w zdaniu drugim. Niezależnie od tego, czy opiekę może zagwarantować inna osoba, zasiłek przysługuje, jeżeli chorą osobą jest dziecko do lat 2.

Najistotniejsze z punktu widzenia pracownika jest jednak ustalenie, w  jakiej wysokości przysługuje zasiłek za opiekę nad chorym dzieckiem. Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa nie pozostawia w tym względzie wątpliwości. W art. 35 stanowi ona, że miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80 proc. podstawy wymiaru zasiłku.

Czytelnik zastanawia się jednak, czy jest możliwe zachowanie przez niego całego wynagrodzenia za okres opieki nad chorą córką. Prawo przewiduje taką możliwość, jednak podstawę w tej sytuacji stanowi kodeks pracy. Zgodnie z art. 188 pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy na 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Niestety, także w tym przypadku pracownik nie dostanie więcej niż dwa dni urlopu, niezależnie od tego, czy ma jedno, czy np. trójkę dzieci. Jeżeli oboje rodzice pracują, muszą się zdecydować, kto skorzysta z przysługującego mu uprawnienia. Wnioskujący rodzic musi bowiem złożyć w swoim zakładzie pracy oświadczenie, w którym stwierdza, że w danym roku kalendarzowym drugi rodzic nie skorzystał już z całości tego urlopu. Nie jest wykluczone wykorzystanie przez rodziców po jednym dniu, jednak suma w żadnym wypadku nie może przekroczyć 2 dni, w przeciwnym razie pracownik, który złożył fałszywe oświadczenie naraża się na odpowiedzialność odszkodowawczą.

Niezależnie od rozważań nad przepisami prawa, nie jest wykluczone, że pracodawca rozwiąże kwestię wynagrodzenia pracownika nie będącego w pracy z powodu opieki nad chorym dzieckiem i korzystającego z zasiłku opiekuńczego w sposób bardziej dla pracownika korzystny - np. ustalając, że w takim przypadku zachowa prawo do całego wynagrodzenia. Jednak wówczas będzie musiał z własnych środków zapłacić różnicę. To najczęściej właśnie takie korzystne dla pracownika rozwiązania, powodują powstawanie wątpliwości. Jednak przepisy określające podstawę wymiaru zasiłku nie uległy zmianie i na razie nie planuje się wprowadzenia innych rozwiązań.


Opracowała